Ова се приказните што можете да ги отворите во 3Д приказот, секоја на своја нумерирана точка на моделот.
1Наумовиот манастир
Наум, ученик на Кирил и Методиј и соработник на Климент Охридски, тука во 905 година основал манастир на Светите Архангели, на јужниот крај од езерото, околу 29 километри од Охрид. Во него бил погребан во 910 година, подоцна бил почитуван како светец, а манастирот го добил неговото име. Чамците од Охрид пристануваат на пристаништето под карпата.
Првата Наумова црква, според изворите, била речиси иста со Климентовата црква „Св. Пантелејмон“ во Охрид. Таа била урната некаде помеѓу 10 и 13 век. Црквата што ја гледате е подигната на нејзините темели, според повеќето извори околу 16 век. Фрагмент од фреска пронајден под подот го спомнува зографот Трпо, син на зографот Константин од Корча, и потекнува од по 1400 година.
Првата црква: како „Св. Пантелејмон“ на Плаошник (mk.wikipedia)
Црквата е обновена во две етапи. Прво биле изградени наосот и нартексот, а потоа над секој била подигната купола. Внатре наосот е впишан крст во квадрат, со купола на четири столба. Однадвор двата тамбура се разликуваат: западниот, над нартексот, е поширок и понизок; источниот, над наосот, е повисок и потенок. Двата имаат слепи лаци врамени со тули и покриви од црвени ќерамиди.
Наумовиот гроб е во посебен параклис на јужната страна од црквата, под широка и ниска купола. Неговиот празник првично се славел на денот на неговата смрт, 23 декември по стариот календар. Во 1720 година архиепископскиот совет во Охрид го префрлил празнувањето на 20 јуни, денес 3 јули, поради зимските услови и за да не се поклопува со Божик.
Од оваа тераса езерото се протега на север кон Охрид, триесет километри подалеку. Една легенда вели дека Наум и Климент се договориле да ги започнат своите два манастира, на спротивните краишта од езерото, во ист миг. Знак требало да биде ѕвонче на јаже оптегнато преку водата. Но на јажето застанале галеби, ѕвончето заѕвонило порано и Климент почнал прв. Тоа е легенда, а не историја.
Под манастирот од изворите извира бистра вода и тече во езерото. Голем дел од неа доаѓа под земја, низ карстот на Галичица, од Преспанското Езеро, што лежи повисоко од другата страна на планината. Чамџиите ги возат посетителите низ изворите, меѓу трска и врби. Тука ги викаат извори на Дрим; легендата вели дека по Наумовата заповед нивната вода минува низ езерото без да се измеша.
Извор: карстни извори, делум од Преспанското Езеро
Подземни извори: околу половина од доводот на езерото (en.wikipedia)
Дворот е затворен од три страни со манастирските конаци, а од четвртата е отворен кон езерото; дел од нив денес е хотел. По калдрмата шетаат паунови. До 1941 година, се раскажува, манастирот секој ден печел по две фурни леб, а еден човек пред портата им давал леб на сите што минувале. Лебот со втиснат манастирски знак, се вели, ги штител патниците на патот.
Од 16 век во манастирот работело грчко училиште, а манастирот имал тесни врски со печатницата во Москополе, некогаш богат град, денес во Албанија. Границата е близу: граничниот премин е околу еден километар јужно од манастирот. Од 1912 до 1925 година овој агол ѝ припаѓал на Албанија; во јуни 1925 година, по преговори меѓу двете држави, ѝ бил отстапен на Кралството Југославија.